Je hebt een mooie tweedehands bak op de kop getikt. Alleen, hoe krijg je hem veilig schoon zonder krassen, vreemde geuren of risico voor je vissen? Als aquariaan heb ik vele gebruikte bakken opgeknapt, van kleine setjes tot grote zeewater systemen. In deze gids laat ik je stap voor stap zien hoe je kalk en vuil verwijdert met water en azijn, hoe je kitranden spaart, wat je wel en niet doet met een achterwand en hoe je filters en slangen ontkalkt. Ook lees je wanneer je desinfecteert en hoe je na het schoonmaken proefvult en start.
Leg klaar: emmers, zachte microvezeldoeken, natuurazijn of schoonmaakazijn, een nieuwe glasdoek, een melaminespons, een nieuw scheermesje of glaskrabber, een zachte tandenborstel, lauw tot warm water en desgewenst handschoenen. Vermijd allesreiniger, geparfumeerde middelen en schuursponzen, die laten residu achter of veroorzaken krassen. Zet de bak op een stevige ondergrond, verwijder restsubstraat en losse kalk met de hand en plak eventueel kwetsbare meubels af.
Kijk kritisch naar krassen en de staat van de siliconen. Fijne oppervlakkige krassen vallen vaak weg zodra de bak gevuld is, diepe krassen blijven zichtbaar. Controleer de siliconen op droogtescheurtjes of loslaten in de hoeken. Twijfel je? Vul de bak buiten of in een natte ruimte een etmaal met leidingwater om te testen. Een geslaagde lektest geeft rust voordat je start met schoonmaken en opknappen.
Azijn is ideaal voor kalk en opgedroogde randen. Natuurazijn is milder, schoonmaakazijn werkt sneller bij hardnekkige kalkaanslag. Beide zijn veilig voor glas wanneer je goed naspoelt.
Was de ruiten eerst met warm water zodat vuil losweekt. Voor een grondige aanpak werkt de doek plak methode prettig: doordrenk een grote doek met azijn, wring uit en hang de doek over de aangetaste ruit. Druk de doek aan met een borstel zodat hij goed contact maakt. Laat een half uur inwerken, wrijf daarna met dezelfde borstel of een zachte doek de aanslag weg. Herhaal indien nodig. Voor randjes die blijven zitten kun je met een nieuw glaskrabbertje onder een hoek van ongeveer vijf en veertig graden voorzichtig schrapen. Gebruik een melaminespons alleen lichtjes op glas, nooit op acryl.
Azijn tast siliconen bij kortstondig gebruik niet aan. Ga wel voorzichtig te werk: niet weken in pure azijn en niet hard schrobben. Maak de hoeken schoon met warm water en een paar druppels azijn op een zachte tandenborstel. Spoel direct na met ruim water. Zie je zwarte punten in de kit die niet verdwijnen, dan is dat vaak diep in het materiaal en cosmetisch lastig te herstellen zonder opnieuw kitten.
Bij een kunststof achterwand zoals een Juwel 3D wand is mechanisch, zacht reinigen het veiligst. Stof en kalk haal je weg met een vochtige doek en wat warm water. Test azijn altijd op een onopvallende plek, want sommige coatings kunnen dof worden. Is de achterwand los meegeleverd, reinig buiten de bak en laat volledig drogen voor montage.
Haal pompen, skimmer en verwarming uit elkaar volgens de handleiding. Laat kalkdelen vijftien tot dertig minuten weken in warm water met azijn, bijvoorbeeld één deel azijn op twee delen water. Borstel waaiers en huisjes zacht schoon, spoel rijkelijk. Slangen worden weer helder door ze te vullen met warm water en azijn, even laten inwerken, daarna doorspoelen tot het water helder en geurloos is. Filtermaterialen die je opnieuw wil gebruiken spoel je uit met schoon water. Sterk vervuilde sponzen en watten vervang je beter.
Is er een ziekteverleden of onbekende herkomst, dan kun je na de ontkalking desinfecteren. Doe dit alleen als het nodig is en kies voor een gecontroleerde aanpak.
Veilig protocol: gebruik ongeparfumeerd bleek verdund tot ongeveer één deel bleek op vijftig delen water. Vul de bak enkele centimeters en wrijf alle glasdelen en technische schachten in met een doek gedoopt in de oplossing. Laat tien tot vijftien minuten werken, houd siliconen niet langer nat dan nodig. Spoel daarna meerdere keren met veel water. Neutraliseer restchloor eventueel met een waterconditioner. Meng nooit bleek met azijn, die combinatie vormt schadelijke dampen.
Na het reinigen is naspoelen cruciaal. Vul en leeg de bak een paar keer met warm water tot de azijngeur volledig weg is. Controleer met je vingers op gladde, schone ruiten en een neutrale geur. Laat vervolgens drogen of ga direct naar een proefvulling. Proefvullen doe je bij voorkeur een etmaal zodat je eventuele microlekkages ontdekt voordat er bodem en decor in gaan.
Ben je tevreden, dan kun je startklaar maken: substraat en hardscape plaatsen, water vullen en filters laten draaien. Over onderhoudsfrequentie en basisverzorging vind je hier extra uitleg over aquarium schoonmaken en praktische tips over hoe vaak je een aquarium schoonmaakt. Zo voorkom je dat kalkaanslag en randen snel terugkeren.
De doek plak methode met azijn heeft mij al vaak uren schrobben bespaard. Bij hardnekkige kalk werk ik in twee rondes met milde schoonmaakazijn, nooit harder duwen dan nodig. Voor kitranden gebruik ik een wattenstaafje met verdunde azijn, direct gevolgd door een natte doek. Pompen laat ik maximaal een half uur weken zodat kalk loskomt maar kunststoffen niet dof worden. En tot slot: neem de tijd voor het naspoelen, dat is het verschil tussen een frisse start en onverklaarbare problemen bij de opstart.
Gebruik geen schuurspons op glas of acryl, die geeft zichtbare krassen. Meng geen middelen, zeker geen azijn met bleek. Laat siliconen niet langdurig weken in sterke zuren of basen. Spoel altijd uitgebreid, ook slangen en pomponderdelen. Poets een gestructureerde achterwand niet agressief om glansverlies te voorkomen. En vertrouw niet op zout water om te ontsmetten, dat reinigt onvoldoende en kan metalen delen aantasten.
Een tweedehands aquarium veilig schoonmaken draait om slim weken, zacht reinigen en grondig naspoelen. Met warm water en azijn verdwijnt kalk zonder schade, kitranden blijven heel wanneer je rustig werkt en apparatuur wordt weer fris na een korte ontkalkingsbeurt. Alleen bij een duidelijk risico desinfecteer je aanvullend en spoel je nog eens extra zorgvuldig. Neem de tijd voor een proefvulling en start daarna rustig op. Zo geef je je 2e hands aquarium een frisse, probleemloze tweede ronde.
Beide werken, maar voor kalkaanslag is schoonmaakazijn wat krachtiger en sneller. Natuurazijn is milder en prettig voor licht werk of frequente toepassingen. In alle gevallen geldt: laat kort inwerken in plaats van hard schrobben, en spoel daarna meerdere keren met veel water tot de geur volledig weg is.
Voor normale aanslag is één deel azijn op twee delen warm water een goede start. Bij zware randen kun je tijdelijk pure azijn gebruiken via de doek plak methode, maximaal dertig minuten. Herhaal liever een tweede ronde dan agressiever te werk te gaan. Spoel altijd rijkelijk na tot er geen azijngeur meer is.
Kort contact met azijn is veilig voor siliconen. Vermijd langdurig weken en sterk wringen op de naden. Reinig hoeken met een zachte tandenborstel en verdunde azijn, gevolgd door direct naspoelen met schoon water. Bij diepe zwarte plekken in de kit helpt reinigen nauwelijks, dat zit in het materiaal en vraagt eventueel om opnieuw kitten.
Reinig zo veel mogelijk mechanisch met warm water en een zachte doek. Test azijn op een onopvallende plek om dof worden te voorkomen. Gebruik geen schuurspons of scherpe krabbers op de structuur. Is de wand los, reinig buiten de bak en laat volledig drogen voor montage. Lijmresten haal je weg met warm water en geduld.
Alleen als er een duidelijk ziekteverleden of onbekende herkomst is. Gebruik ongeparfumeerd bleek verdund tot circa één op vijftig, laat tien tot vijftien minuten inwerken en spoel daarna meerdere keren zeer grondig. Neutraliseer restchloor met een waterconditioner. Meng bleek nooit met azijn en laat siliconen niet onnodig lang nat in de oplossing.