Je wil een cd afdraaien maar hij hapert, of je ziet vette vingerafdrukken en stof. Herkenbaar. Gelukkig kun je een cd veilig reinigen met eenvoudige middelen die je waarschijnlijk al in huis hebt. In dit artikel laat ik je precies zien hoe je een cd schoonmaakt zonder risico op extra schade, welke middelen wel en niet verstandig zijn en wat je kunt doen bij lichte krasjes. Ook deel ik beproefde tips uit mijn eigen ervaring met het opknappen van tweedehands schijven, zodat jij snel weer storingsvrij kunt luisteren.
Vlekken, stof en huidvet zorgen ervoor dat het laserlicht minder goed wordt teruggekaatst. Dat uit zich in overslaan of lange inlaadtijden. Reiniging lost dat vaak direct op. Krassen zijn een ander verhaal. Fijne krasjes op de doorzichtige kant kunnen soms worden gemaskeerd, maar diepe schade of beschadiging aan de labelzijde van een cd is lastiger. Wees dus nauwkeurig, maar vooral zacht en geduldig.
Gebruik liefst eenvoudige en milde middelen. Een zachte microvezeldoek, lauw water, een klein beetje handzeep of afwasmiddel en eventueel gedestilleerd water zijn voldoende voor de meeste gevallen. Voor ontvetten is isopropylalcohol geschikt, bij voorkeur verdund met gedestilleerd water. Een luchtspuitbus is handig om stof eerst te verwijderen. Vermijd schurende doeken.
Zo maak ik cd’s al jaren schoon, ook wanneer ik tweedehands exemplaren opknap.
Die rechte veegbewegingen zijn belangrijk. Mocht er toch een microkrasje ontstaan, dan loopt die radiaal en is de kans kleiner dat de laser daar lang achtereen overheen leest.
Bij hardnekkige vlekken of vetresten werkt een mix van isopropylalcohol met gedestilleerd water goed. Meng ongeveer een gelijke verhouding en breng spaarzaam aan op een doek. Veeg opnieuw van binnen naar buiten en droog na. Gebruik geen agressieve oplosmiddelen zoals aceton of thinner, en vermijd middelen met ammoniak. Glasreiniger en wasbenzine lijken handig, maar kunnen de polycarbonaatlaag of de bedrukking aantasten.
In forums duiken tips op over koperpoets, zilverpoets, autowax, lampenolie of zelfs tandpasta. Deze middelen werken als schuurmiddel of laten een film achter. Soms maskeert dat tijdelijk een kras, maar je vergroot ook de kans op extra microkrassen of chemische aantasting. Mijn advies is om deze trucs alleen te overwegen als laatste redmiddel en altijd op eigen risico. Professioneel laten polijsten is dan vaak slimmer.
Tandpasta en poetsmiddelen bevatten fijne schuurdeeltjes. In theorie kun je daarmee het oppervlak egaliseren. In de praktijk zie ik vaker extra waas en nieuwe krasjes. Wil je het toch proberen, gebruik een niet schurende gel en test op een onbelangrijke schijf. Beter is het om licht gepitte schijven meerdere keren zorgvuldig te reinigen en de speler opnieuw te testen. Een goede speler corrigeert verrassend veel.
Voor waardevolle schijven met duidelijke krassen kan een gespecialiseerde resurface machine uitkomst bieden. Deze apparaten verwijderen een zeer dun laagje van de polycarbonaatkant en herstellen zo de lichtgeleiding. Thuisexperimenteer met agressieve middelen raad ik af. Let er bij cd’s op dat de labelzijde kwetsbaarder is dan bij dvd’s, omdat de reflectielaag dichter bij de bovenkant ligt.
Raak een cd alleen aan de randen of het midden aan en berg hem direct op in een hoesje. Bewaar schijven rechtop, koel en droog, uit direct zonlicht. Schrijf bij voorkeur met een zachte, watervaste stift die geschikt is voor optische media en plak geen harde labels. Een schone microvezeldoek die je ook voor delicate oppervlakken gebruikt doet wonderen. Zie voor vergelijkbare doeken en werkwijzen ook onze uitleg over beeldscherm schoonmaken.
Consumenten ultrasoonreinigers zijn ontworpen voor sieraden en brillen. Voor cd’s geldt dat de trilling en het waterbad risico kunnen geven op loslatende lagen of water dat aan de labelzijde binnendringt. In professionele archieven wordt dit vrijwel nooit toegepast op optische media. Heb je zo’n apparaat vanwege je bril, lees dan eerst hoe ultrasoon werkt en de beperkingen ervan bij andere materialen in bril schoonmaken ultrasoon.
Veeg niet in cirkels, gebruik geen afwasmachinemiddel en laat agressieve oplosmiddelen staan. Wrijf niet hard en droog nooit met keukenpapier, dat kan krassen. Test een middel eerst op een goedkope schijf. En vooral, begin altijd met de mildste methode. In mijn ervaring lost een rustige wasbeurt met lauw water en een beetje zeep het gros van de problemen op.
Cd schoonmaken hoeft niet spannend te zijn. Met lauw water, een klein beetje zeep en een zachte doek ben je in de meeste gevallen klaar. Voor hardnekkig vet werkt verdunde isopropylalcohol, en bij echte krassen is professioneel polijsten de veiligste optie. Werk rustig, veeg van binnen naar buiten en houd het simpel. Zo speel je jouw collectie weer storingsvrij af.
Begin mild. Spoel de afspeelzijde met lauw water, gebruik een druppel handzeep op een microvezeldoek en veeg in rechte banen van het midden naar de rand. Spoel na en dep droog. Deze aanpak voor cd schoonmaken verwijdert vet en stof zonder extra krassen te veroorzaken.
Het kan kleine krasjes soms maskeren, maar het is een schurend middel met risico op extra waas en nieuwe krassen. Voor waardevolle cd’s zou ik tandpasta vermijden. Kies liever voor zorgvuldig reinigen of laat de schijf professioneel resurface als de inhoud belangrijk is.
Gebruik isopropylalcohol, bij voorkeur gemengd met gedestilleerd water in gelijke delen. Breng spaarzaam aan op een doek en veeg van binnen naar buiten. Vermijd aceton, thinner, wasbenzine en middelen met ammoniak, omdat die de polycarbonaatlaag of bedrukking kunnen aantasten.
Ik raad het voor cd’s af. Ultrasoonreinigers zijn bedoeld voor harde materialen zoals metaal of glas en kunnen bij optische media voor risico’s zorgen. Kies liever voor handmatig reinigen met water en zeep. Professioneel polijsten is een betere optie bij krassen.
Controleer eerst de speler en probeer de cd opnieuw na een grondige wasbeurt. Blijft het probleem bestaan, dan kan er sprake zijn van diepere krassen of schade aan de labelzijde. Laat de schijf eventueel professioneel polijsten of maak een digitale kopie als de data nog leesbaar is.