Je opent in het najaar de nestkast en vraagt je af of je het koolmees nest moet schoonmaken, wanneer dat mag en hoe je dat veilig doet. Logische vragen, want je wilt de vogels helpen zonder ze te storen. In dit artikel leg ik stap voor stap uit wat de beste timing is, welke materialen je gebruikt en hoe je parasieten voorkomt. Ook deel ik praktische tips uit mijn eigen tuin, zodat jouw mezenkast klaar is voor een nieuw broedseizoen en in de winter als slaapplaats kan dienen.
Schoonmaken doe je eenmaal per jaar, bij voorkeur in de late zomer of het najaar zodra er geen activiteit meer is. Veel mezen hebben een tweede legsel, daarom wacht je tot echt alle jongen uitgevlogen zijn. Een schone kast verkleint de kans op parasieten zoals veerluizen en bloedmijt en verhoogt het broedsucces. Let op de wetgeving rond beschermde vogels en open nooit een kast met een actief nest. Uit mijn eigen ervaring levert een grondig schoongemaakte kast merkbaar meer succesvolle broedsels op in het voorjaar.
Je hebt alleen kokend water, een harde borstel en handschoenen nodig. Schoonmaakmiddel is niet nodig en liever niet gebruiken.
Check eerst of de kast echt leeg is. Tik kort op de kast, wacht een minuut en open daarna rustig.
Verwijder het oude nestmateriaal en doe dit in een afsluitbare zak. Controleer tegelijk op dode jongen en verwijder die zorgvuldig.
Giet kokend water in de kast en borstel alle hoeken uit. Herhaal een keer bij zichtbare mijt of luis.
Laat de kast volledig drogen in de buitenlucht. Controleer scharnieren, sluiting en eventuele spijkers en werk splinters weg.
Hang de kast weer terug. Laat de bodem leeg voor het broedseizoen. Voor de winter mag er een heel dun laagje droog, geurvrij strooisel in voor extra comfort.
Giet het vuile water bij voorkeur weg via een goed doorlopende afvoer. Is die niet zo fris meer, lees dan deze uitleg over een afvoer weer schoon krijgen: afvoer schoonmaken.
Gebruik geen schoonmaakmiddel of bleek. Open niet tijdens het broedseizoen en zet geen insecticiden in de kast. Schuur of verf de binnenzijde niet. Draag handschoenen en bij sterke gevoeligheid voor stof of mijt een eenvoudig mondkapje. Werk altijd buiten en was na afloop je handen.
Een invliegopening van circa tweeendertig millimeter past bij de koolmees. Hang de kast op ongeveer twee meter hoogte, uit de volle middagzon en uit de regenzijde. Zorg dat katten en marters er niet bij kunnen en controleer jaarlijks op slijtage. Zo vergroot je de kans dat koolmezen jouw kast kiezen.
Een koolmees nest schoonmaken is eenvoudig, als je het op het juiste moment doet en het bij heet water en een borstel houdt. Met een schone, droge en goed opgehangen kast help je parasieten voorkomen en geef je koolmezen een fijne plek om te broeden en te slapen. Succes in het volgende seizoen.
Schoonmaken mag zodra je zeker weet dat er geen activiteit meer is. Wacht tot na het laatste legsel, meestal in het najaar. Tik even op de kast en observeer een minuut. Zie je geen oudervogel en hoor je niets, dan kun je de koolmees nest schoonmaken zonder te storen.
Verwijder het oude nest en giet kokend water in de kast. Borstel alle hoeken uit en herhaal als je nog mijt ziet. Laat volledig drogen en hang de kast terug. Zo kun je een koolmees nest schoonmaken zonder schoonmaakmiddel en toch parasieten effectief aanpakken.
Na het seizoen verwijder je het nest volledig. Dat vermindert parasieten en schimmel en geeft een frisse start. Tijdens het seizoen laat je restmateriaal met rust voor een mogelijk tweede legsel. In de winter mag je een heel dun laagje droog, geurvrij strooisel plaatsen als slaapcomfort.
Veelgemaakte fouten zijn het openen tijdens het broedseizoen, het gebruik van schoonmaakmiddelen of insecticiden en het niet goed laten drogen. Ook het verven van de binnenkant is ongunstig. Blijf bij heet water en een borstel en werk buiten met handschoenen aan.
Een opening van ongeveer tweeendertig millimeter is geschikt voor koolmezen. Hang de kast op ongeveer twee meter hoogte, uit de volle middagzon en uit de regenzijde. Kies een rustige plek met vrij aanvliegpad en maak jaarlijks schoon voor een gezond nieuw seizoen.