Merk je dat je kunstgebit soms plakkerig aanvoelt, een beetje verkleurt of net niet zo fris ruikt als je zou willen? Dan ben je zeker niet de enige. Een kunstgebit schoonmaken vraagt om een andere aanpak dan gewoon tandenpoetsen, maar met een paar duidelijke stappen blijft je prothese hygiënisch, comfortabel en mooi. In dit artikel laat ik je zien wat wél en juist níet werkt, hoe vaak je zou moeten reinigen, hoe je veilig met azijn of een reiniger omgaat en hoe je de mond zelf gezond houdt. Zo weet je precies wat je vandaag al kunt verbeteren.
Ook al kun je met een volledig kunstgebit geen gaatjes meer krijgen, een prothese vangt wel dagelijks bacteriën, voedselresten en kleurstoffen op. Zonder goede reiniging ontstaan plak, tandsteen en soms zelfs schimmelinfecties van het slijmvlies. Daarnaast zorgen thee, koffie en rode wijn voor verkleuringen en kan een niet-schoon kunstgebit sneller gaan ruiken of minder prettig aanvoelen. Met een consequente routine voorkom je dit en verleng je de levensduur van je prothese.
Reinig je kunstgebit altijd boven de wasbak met een laagje water of met een handdoek in de wasbak. Mocht de prothese vallen, dan voorkomt dat beschadigingen. Verwijder eerst loszittende etensresten door af te spoelen met lauw water, nooit heet water.
Gebruik lauw water met een milde zeep of een prothese-reinigingsgel. Gewone tandpasta is niet geschikt: de schurende deeltjes maken microkrasjes, waardoor plak en aanslag zich sneller hechten. Spoel na het poetsen altijd royaal af met lauw water.
Een protheseborstel met zachte haren bereikt de holtes en randen zonder te krassen. Poets met rustige, draaiende bewegingen de buiten- én binnenzijde. Extra aandacht voor de randen die contact maken met het tandvlees loont, omdat zich daar vaak plak ophoopt. Vervang de borstel elke drie maanden of eerder als de haren versleten zijn.
Reinig ook het slijmvlies: massageer zacht de kaken, het gehemelte en de overgang naar de wangen met een zachte tandenborstel of gaasje. Gebruik eventueel een tongschraper voor aanslag op de tong. Draag je een gedeeltelijke prothese? Poets je eigen tanden met tandpasta en reinig tussenruimtes met floss of ragers.
Bij implantaatgedragen protheses is de randhygiëne extra belangrijk. Poets tweemaal daags rondom de opbouwen en gebruik ragers waar nodig. Zo voorkom je ontstekingen rond implantaten.
Heb je last van kalk of tandsteen op het kunstgebit? Laat de prothese eenmaal per week een nacht weken in een oplossing van natuur- of schoonmaakazijn met water (1:1). De volgende ochtend spoel je grondig af en borstel je zacht na. Dit maakt vastzittende afzettingen beter verwijderbaar. Test bij twijfel eerst korter en controleer of het materiaal goed reageert.
Tabletten en enzymatische middelen lossen eiwitten en aanslag op, maar gebruik ze met beleid en volg de aanwijzingen op de verpakking. Kies bij voorkeur voor niet-schurende varianten en spoel altijd zeer goed na. In de praktijk zie ik soms irritaties ontstaan door achtergebleven restjes van tabletten; grondig naspoelen voorkomt dat.
Een compacte ultrasoonreiniger voor thuis kan zacht vuil los trillen. Combineer dit met lauw water en een geschikt mild middel voor protheses. Gebruik geen agressieve oplossingen en controleer of het apparaat geschikt is voor jouw type prothese.
Een kunstgebit schoonmaken vraagt om zachte middelen. Vermijd daarom:
Eventuele kleefpasta-resten verwijder je met lauw water en een zachte doek of borstel; forceer nooit met scherpe tools.
Laat je kunstgebit ’s nachts bij voorkeur uit, zodat het tandvlees kan rusten en ademen. Over bewaren bestaan twee gangbare adviezen. Veel tandprothetici adviseren droog bewaren in een open bakje, zodat het oppervlak droger blijft en schimmelgroei minder kans krijgt. Andere fabrikanten adviseren in water te bewaren om uitdroging bij specifieke materialen te voorkomen. Volg het advies dat je bij jouw prothese hebt gekregen. Bewaar in elk geval nooit in heet water en ververs bewaarwater dagelijks als je daarvoor kiest.
Gebruik je kleefpasta of -poeder? Breng spaarzaam aan op een schoon, droog kunstgebit en reinig de mondslijmvliezen dagelijks. Heb je plots extra veel kleefmiddel nodig of voelt de prothese los? Laat de pasvorm controleren in plaats van meer kleefmiddel te gebruiken.
Een veelvoorkomende fout is reinigen met tandpasta, met als gevolg krasjes en hardnekkige aanslag. De oplossing is overstappen op lauw water en milde zeep of een prothese-reiniger. Een andere fout is onvoldoende naspoelen na tabletten, wat een bittere smaak en geïrriteerde slijmvliezen kan geven. Spoel royaal en borstel kort na met lauw water. Tot slot zie ik regelmatig dat mensen de mond zelf vergeten te poetsen. Door het gehemelte en de kaken zacht te reinigen blijft het slijmvlies gezond en zit je prothese prettiger.
Verkleuring door koffie, thee, rode wijn en roken kan zich stevig hechten. Beperk deze bronnen en houd de dagelijkse routine strak aan. Krijg je aanslag niet weg met poetsen en een wekelijkse azijnbeurt? Dan is een professionele reiniging bij je tandprotheticus of tandarts de snelste en veiligste weg. Laat ook de pasvorm controleren als je drukplekken, scheurtjes of doffe plekken ziet.
Een goede protheseborstel, een ventilerend opbergdoosje en zachte gaasjes voor het slijmvlies maken een groot verschil in comfort en resultaat. Reinig daarnaast je hulpmiddelen zelf: een schone borstel en opbergbox dragen direct bij aan hygiëne. Wil je meer weten over het hygiënisch houden van je elektrische tandenborstel, bekijk dan deze uitleg: elektrische tandenborstel schoonmaken. Draag je ook een bitje of nachtbeugel naast je kunstgebit? De basisprincipes komen overeen; hier lees je aanvullende tips: bitje schoonmaken.
Maak een afspraak als je ondanks zorgvuldig reinigen last houdt van een vieze smaak of geur, als je prothese losser zit, als er barstjes ontstaan of bij pijnlijke plekjes op het tandvlees. Regelmatige controle voorkomt problemen en houdt je kunstgebit langer in topconditie.
Een kunstgebit schoonmaken hoeft niet ingewikkeld te zijn als je de juiste gewoonten aanleert: lauw water met milde zeep, een zachte protheseborstel, wekelijks ontkalken met een 1:1 azijnoplossing en vooral goed naspoelen. Vergeet het mondslijmvlies niet en bewaar je prothese op de manier die bij jouw materiaal past. Zo blijft je kunstgebit fris, comfortabel en mooi. Lukt het niet meer zelf? Laat het dan professioneel reinigen en controleer direct de pasvorm.
Reinig je kunstgebit tweemaal daags: in de ochtend en voor het slapengaan. Spoel na elke maaltijd kort af met lauw water om losse resten te verwijderen. Maak daarnaast wekelijks grondig schoon met een aanvullende methode, bijvoorbeeld een 1:1 azijnbad om kalkafzetting te verzachten. Zo blijft je prothese fris en voorkom je hardnekkige aanslag.
Nee. Gewone tandpasta bevat schurende deeltjes die microkrasjes veroorzaken. In die krasjes hechten plak, kleurstoffen en bacteriën sneller. Gebruik liever lauw water met milde zeep of een speciale prothese-reiniger. Poets zacht met een protheseborstel en spoel grondig na zodat er geen resten achterblijven.
Ja, bij tandsteen kan eens per week een nacht weken in natuur- of schoonmaakazijn verdund 1:1 met water helpen. Spoel de prothese de volgende ochtend royaal af en borstel zacht na. Test bij twijfel eerst korter en controleer het oppervlak. Gebruik nooit heet water en combineer azijn niet met agressieve middelen.
Doe je kunstgebit niet in de vaatwasser. De temperatuur en reinigingsmiddelen kunnen het materiaal aantasten of vervormen. Reinig met de hand met lauw water, milde zeep of een geschikte prothese-reiniger, en spoel altijd grondig na. Zo houd je controle over temperatuur en chemie, en voorkom je schade.
Ja, laat je kunstgebit ’s nachts bij voorkeur uit zodat het tandvlees kan herstellen. Over bewaren bestaan twee adviezen: droog in een open bakje of in koel water, afhankelijk van het materiaal en het advies van je behandelaar. Bewaar nooit in heet water en ververs bewaarwater dagelijks als je daarvoor kiest.