Merk je dat je 3D pen sputtert, ongelijkmatige lijnen trekt of van kleur mengt na een filamentwissel? Grote kans dat er restjes materiaal in de nozzle zijn achtergebleven. Gelukkig is je 3D pen schoonmaken eenvoudig met speciaal reinigingsfilament. In dit artikel leg ik stap voor stap uit wanneer je moet reinigen, welke temperatuur je gebruikt en hoe je met cleaning filament snel weer een soepel vloeiende pen krijgt. Ook deel ik praktische tips uit mijn werkplaats om verstoppingen te voorkomen en je nozzle langer in topconditie te houden.
Bij het wisselen tussen materialen of kleuren blijven kleine restjes filament in de nozzle achter. Die verbranden of mengen, waardoor lijnen rafelig worden en de pen kan vastlopen. Reinigingsfilament is hiervoor gemaakt: het grijpt residu in de nozzle en voert dit mee naar buiten. Het is niet bedoeld om objecten te tekenen, maar puur voor onderhoud. Vooral bij een overgang tussen PLA en ABS (of naar gevulde types zoals hout of metaal) is een korte reinigingscyclus essentieel.
Gebruik 1,75 mm cleaning filament; dat past in de meeste 3D pennen. Het werkt in een breed temperatuurbereik, grofweg 150–260 °C. Start op de temperatuur waarop je het laatst hebt getekend. Zo is het achtergebleven materiaal net zacht genoeg om mee te nemen. Daarna stel je de pen in op de temperatuur van het filament waarmee je verder wilt werken.
Knip geen kort stukje af om mee te reinigen; van de rol voeren werkt stabieler. Druk het cleaning filament niet hard door als de uitstroom stokt: herhaal liever het korte cold-pull moment. Oververhitten verbrandt residu juist en kan verstoppingen verergeren.
Herhaal de cyclus nog één of twee keer. Lukt het niet, controleer de nozzle op beschadigingen en vervang deze indien nodig. Voor ABS kan een heel korte aceton-dampbehandeling helpen, maar doe dit alleen met uiterste voorzichtigheid en nooit bij PLA. Raadpleeg altijd de handleiding van je specifieke pen.
Uit ervaring: ik veeg de punt na elke sessie even schoon met een pluisvrij doekje en plan na elke 2–3 spoelen een snelle reiniging. Zo blijft de pen betrouwbaar en klaar voor detailwerk.
Je 3D pen schoonmaken is snel gedaan en voorkomt frustrerende verstoppingen. Met het juiste cleaning filament, de correcte temperatuur en een korte cold-pull haal je restjes effectief uit de nozzle. Maak er een vaste routine van bij elke kleur- of materiaalwissel, dan blijft je 3D pen soepel, nauwkeurig en klaar voor je volgende project.
Voer een korte reiniging uit bij elke wissel van kleur of materiaal, en preventief na elke 2–3 spoelen gebruik. Merk je sputteren, kleurzweem of onregelmatige doorstroming, reinig dan direct. Zo voorkom je ophoping, verminder je slijtage aan de nozzle en blijft je 3D pen betrouwbaar tekenen.
Je kunt met hetzelfde materiaal doorspoelen, maar cleaning filament werkt beter. Het is geformuleerd om residu te grijpen in een breed temperatuurbereik en laat zich schoon terugtrekken. Daardoor verwijder je meer vervuiling dan met standaard PLA of ABS en verklein je de kans op opnieuw verstoppen.
Start altijd op de temperatuur van het laatst gebruikte filament. Extrudeer enkele centimeters, verlaag dan 10–20 °C en trek het cleaning filament achteruit (cold-pull). Stel vervolgens de pen in op de temperatuur van het nieuwe filament. Deze volgorde maximaliseert het meepakken van achtergebleven deeltjes.
Kies 1,75 mm cleaning filament, omdat vrijwel alle 3D pennen daarmee werken. Let op een breed werkbereik (circa 150–260 °C) zodat je zowel PLA- als ABS-resten kunt verwijderen. Een neutrale kleur helpt je te zien wanneer de uitstroom weer helder en vrij van vervuiling is.
Herhaal de reinigingscyclus en het cold-pull moment. Lukt het niet, controleer de nozzle en overweeg vervanging. Voor ABS kan zeer kort aceton-damp helpen, maar werk veilig, ventileer goed en gebruik dit nooit bij PLA. Raadpleeg de handleiding van je pen voor specifieke onderhoudsinstructies.