Je begint aan een repetitie, maar een ventiel blijft hangen, je hoort geklots in de buizen en de glans is weg. Herkenbaar. Met een paar eenvoudige gewoonten blijft je trompet fris klinken en soepel spelen. In dit artikel laat ik je stap voor stap zien hoe je veilig en grondig schoonmaakt, welke middelen wel en niet werken, hoe vaak je dit doet en waar je op let bij ventielen, schuiven en het mondstuk. Ik deel ook praktijktips uit mijn werkplaats, zodat jij fouten voorkomt en tijd bespaart. Klaar voor een onderhoudsbeurt die hoorbaar en zichtbaar verschil maakt.
Een schone trompet spreekt sneller aan, stemt stabieler en gaat langer mee. Speekselresten en aanslag in buizen en ventielhuizen vertragen het mechaniek en kunnen zelfs corrosie geven. Regelmatig schoonmaken is daarom geen luxe maar onderhoud dat de klank en levensduur beschermt.
Gebruik lauw water met een klein beetje mild afwasmiddel zonder citroenzuur, een pluisvrije doek, mondstukborstel, flexibele slangborstel voor de buizen, een kleine borstel voor ventielhuizen, ventielolie en vet voor de schuiven. Meer heb je niet nodig om veilig en effectief te werken.
Draai de ventieldoppen los, haal de ventielen er een voor een uit en leg ze in volgorde neer. Let op viltjes en veertjes, die houd je droog. Trek alle schuiven rustig eruit. Forceer niets. Maak het mondstuk los en leg alles klaar op een zachte handdoek.
Vul een bak met lauw water en een scheut mild afwasmiddel zonder citroenzuur. Geen kokend water, geen soda en geen agressieve ontvetters, die tasten lak en pakkingen aan. Leg de behuizing en schuiven ongeveer dertig minuten in het water. Reinig de lange en korte buizen met de slangborstel met rustige bewegingen. Het mondstuk krijgt een aparte borstelbeurt van binnen en buiten. Ventielhuizen borstel je voorzichtig van boven naar beneden, zonder schuren met harde middelen.
Spoel alle delen goed af met schoon water en laat ze aan de lucht drogen op een handdoek. Blaas geen water door ventielgaten om vilten te sparen. Breng een dunne film vet aan op elke schuif en beweeg die rustig in en uit tot het soepel loopt. Breng een paar druppels ventielolie aan op elke ventielwand en plaats de ventielen terug met het geleidingsstiftje in de juiste sleuf. Controleer na het vastdraaien of lucht vrij door elk ventielkanaal stroomt.
Ventielen houden van schone olie en niet van veel olie. Een paar druppels per ventiel is genoeg. Voor de stemschuiven gebruik je speciaal vet zodat ze soepel blijven maar niet uit zichzelf bewegen. Beweeg triggers en waterkleppen een paar keer en geef een minieme druppel op scharnierpunten als het knarst.
Na elke speelsessie veeg je het instrument droog, leeg je de waterkleppen en zet je de trompet in de koffer zonder vocht. Laat de koffer wekelijks even open zodat restvocht kan verdampen. Reinig het mondstuk maandelijks met een borstel en lauw water. Een volledige badbeurt plan je om de twee tot drie maanden, afhankelijk van hoe vaak je speelt.
Gebruik geen vaseline, dat verhardt en verzamelt vuil. Meng ventielen nooit door elkaar, want kleine toleranties maken uit voor de passing. Schrob niet met schuurmiddelen anders beschadig je lak of zilver. Droog altijd volledig voor je smeert, anders verdun je olie en vet. Forceer nooit een vastzittende schuif, warm de buis liever licht op met je hand en probeer dan opnieuw.
Als een schuif muurvast zit, je groene aanslag ziet of een deuk bij een ventielhuis hebt, ga dan naar een specialist. In de werkplaats gebruiken we veilige technieken zoals ultrasoon reinigen en uitdeuken met pasvormen. Een jaarlijkse controle is verstandig, zeker voor intensieve spelers.
Als docent koperblazers en reparateur zie ik dat de grootste winst zit in consistentie. Spelers die na elke repetitie kort drogen en elk kwartaal een bad doen, komen zelden met storingen binnen. Neem vijf minuten na het spelen, dat voorkomt een uur sleutelwerk later.
Wil je meer onderhoudstips voor blaasinstrumenten, bekijk dan ook deze gids voor een verwant instrument: mondharmonica schoonmaken. De principes van veilig reinigen en zorgvuldig drogen zijn vergelijkbaar.
Met lauw water, een mild schoonmaakmiddel en de juiste volgorde kom je al heel ver. Houd het simpel, werk rustig en smeer spaarzaam. Plan je kwartaalbeurt, geef het mondstuk maandelijks aandacht en luister naar je instrument. Zo blijft je trompet soepel, schoon en klaar voor elke inzet.
Maak je trompet na elke speelsessie oppervlakkig droog en leeg de waterkleppen. Reinig het mondstuk maandelijks en geef het instrument om de twee tot drie maanden een bad met lauw water en mild afwasmiddel. Speel je dagelijks of in warme zalen, dan is vaker schoonmaken trompet verstandig.
Gebruik lauw water met een klein beetje mild afwasmiddel zonder citroenzuur. Dat lost vet en speekselresten op zonder lak of pakkingen te beschadigen. Voor smering gebruik je ventielolie voor de ventielen en speciaal vet voor de schuiven. Zo blijft schoonmaken trompet veilig en effectief.
Vermijd soda, azijn en middelen met citroenzuur. Deze stoffen tasten lak, vilt en pakkingen aan en kunnen verkleuring geven. Schoonmaken trompet doe je veilig met lauw water en mild afwasmiddel zonder zuren. Spoel altijd royaal na met schoon water en droog volledig voor je smeert.
Forceer nooit. Verwarm de buis met je hand, wieg de schuif heel subtiel en voeg een beetje schuifvet toe aan de zichtbare rand. Helpt dit niet, stop dan en ga naar een reparateur. Teveel kracht kan soldeernaden of buizen beschadigen. Veiligheid gaat voor bij schoonmaken trompet.
Vaak is er water of zeep achtergebleven of is er te veel olie gebruikt. Droog ventiel en huis volledig, breng enkele druppels olie aan op schone ventielwanden en plaats het ventiel in de juiste stand. Controleer de uitlijning en draai de doppen handvast. Zo herstelt schoonmaken trompet de soepelheid.