Je zet een pan water op, pakt een paar aardappelen en dan die herkenbare vraag: moet ik ze nu wel of niet wassen, en hoe grondig eigenlijk? Geen zorgen, met een paar eenvoudige technieken maak je elke aardappel snel en veilig schoon. In dit artikel lees je wanneer je wel of niet moet spoelen, welke methode het beste werkt voor jouw bereiding en hoe je extra krokante friet of perfect schone aardappelen met schil krijgt. Vriendelijk, praktisch en met tips die ik zelf dagelijks gebruik in de keuken.
Aardappelen komen uit de grond en kunnen aarde, bacteriën en soms residu van het land meedragen. Ook als je ze straks schilt, is kort afspoelen vóór het snijden verstandig. Was aardappelen echter nooit voordat je ze bewaart, want vocht versnelt bederf. Ga je ze met schil bereiden, dan is grondig schoonmaken een must, omdat je die schil opeet en daarin juist veel vezels en micronutriënten zitten.
Werk onder koud stromend water. Houd de aardappel in je hand en borstel rondom met een schone groenteborstel. Besteed extra aandacht aan kuiltjes en deukjes, daar blijft aarde vaak achter. Spoel tussendoor kort af en herhaal tot het water helder wegloopt en het oppervlak schoon aanvoelt. Droog daarna kort met een schone doek zodat de schil in de pan of oven mooi kan drogen en kleuren.
Een schone spons met een licht schurende kant of een stevige microvezeldoek doet verrassend goed werk. Bij extreem vuile aardappelen kun je ze eerst enkele minuten in een bak koud water leggen om zand te laten loskomen. Wil je extra zeker zijn, voeg dan een scheutje witte azijn toe aan het spoelwater en spoel daarna royaal met schoon water. Gebruik nooit afwasborstels die met zeep zijn gebruikt en gebruik geen schoonmaakmiddelen; residu is lastig te verwijderen en niet wenselijk op eten.
Bij het schillen komt zetmeel vrij. Of je dat wilt wegspoelen, hangt af van de bereiding.
Spoel gesneden aardappelstukken grondig tot het water minder melkachtig is. Laat ze 15 tot 30 minuten weken in koud water om overtollig zetmeel en vrije suikers te verwijderen. Dit helpt tegen aan elkaar kleven, zorgt voor egalere garing en vermindert de vorming van acrylamide bij hoge temperaturen. Droog daarna heel goed met een schone theedoek voordat ze de pan, oven of frituur in gaan voor een extra krokant resultaat.
Voor puree of stamppot is kort afspoelen optioneel. Een beetje zetmeel kan juist helpen voor een vollere textuur. Ik spoel licht als de aardappelen erg troebel aanvoelen, maar overdrijf niet om een lijmige puree te voorkomen. Kook je blokjes voor een salade, dan is licht spoelen wél handig zodat ze minder aan elkaar plakken.
In bereidingen waar binding gewenst is, zoals gratin dauphinois, Spaanse tortilla of rösti, laat je het vrijgekomen zetmeel liever zitten. Dat natuurlijke zetmeel werkt als lijm en geeft stevigheid. In deze gevallen snijd je, kruid je en ga je direct door met de bereiding zonder na het schillen te wassen.
In mijn keuken houd ik altijd een aparte, schone groenteborstel of handschoen klaar voor aardappelen en andere knollen. Ik werk met koud water, nooit warm, zodat de buitenkant niet vroegtijdig gaart. Zijn de aardappelen extreem modderig, dan geef ik ze een korte week en ververs ik het water zodra het te troebel wordt. Voor airfryer-aardappelen zorg ik voor kurkdroge partjes, en ik controleer of het mandje schoon en vetvrij is voor optimale luchtstroom. Is jouw apparaat toe aan een opfrisbeurt, bekijk dan deze handleiding voor airfryer schoonmaken.
Snijd uitlopers en donkere plekjes royaal weg. Groene zones kunnen solanine bevatten en die wil je niet eten. Bewaar aardappelen droog, koel en donker, niet in de koelkast, zodat suikers niet oplopen. Gebruik een mes en snijplank die schoon zijn en maak die na afloop goed schoon. Werk je veel met rauwe groenten en knollen, dan helpt deze gids om je houten snijplank schoon en geurvrij te houden. Mocht er toch iets aanbakken tijdens het koken, dan red je je kookgerei met deze tips voor aangebrande pan schoonmaken.
Was aardappelen niet vóór opslag, want vocht versnelt rotten. Gebruik geen afwasmiddel of allesreiniger bij het schoonmaken. Spoel niet in afwaswater waarin eerder is gezeepd, om residu te voorkomen. Vergeet niet grondig te drogen voordat je bakt of roostert. En bewaar aardappelen niet in de koelkast, omdat dat het suikergehalte verhoogt en daarmee de kans op donkere kleuring en acrylamide bij hoge hitte.
Aardappel schoonmaken is eenvoudig als je weet wat je bereiding vraagt. Met schil ga je grondig te werk met koud water en een schone borstel. Zonder schil bepaal je per gerecht of je zetmeel wilt afspoelen. Weken en drogen leveren krokanter resultaat en minder acrylamide, terwijl ongewassen plakjes juist binden in gratin of tortilla. Zo haal je telkens het beste uit de aardappel.
Niet altijd. Aardappel schoonmaken na het schillen is ideaal voor friet, partjes en gebakken aardappelen, omdat je zetmeel wegspoelt en kleven voorkomt. Voor puree is licht spoelen optioneel. Voor gratin, tortilla en rösti laat je het zetmeel juist zitten voor natuurlijke binding. Droog na het spoelen altijd grondig.
Gebruik een schone spons met een licht schurende kant of een microvezeldoek. Werk onder koud stromend water en wrijf rondom tot het oppervlak schoon aanvoelt. Bij zware vervuiling helpt kort weken in koud water. Eventueel kun je een beetje verdunde azijn gebruiken, maar spoel daarna altijd royaal met schoon water.
Ja. Aardappel schoonmaken door spoelen en 15 tot 30 minuten weken in koud water verwijdert een deel van het zetmeel en vrije suikers. Dat kan de vorming van acrylamide bij hoog bakken of roosteren verlagen en zorgt voor egalere bruining. Droog de stukken daarna goed voor extra krokant resultaat.
Nee. Gebruik geen zeep, afwasmiddel of reinigers bij aardappel schoonmaken. Resten zijn lastig volledig af te spoelen en horen niet op voedsel thuis. Koud water met mechanisch wrijven of borstelen is voldoende. Werk met een schone, aparte borstel of spons die niet met afwasmiddel in aanraking is geweest.
Snijd uitlopers en groene of sterk verkleurde plekken royaal weg. Groen duidt op solanine en dat wil je vermijden. Is een aardappel uitgebreid groen of bitter, gooi hem weg. Was verder onder koud water en ga door met je recept. Bewaar aardappelen koel, donker en droog om groen en uitlopen te beperken.