Je aait je kat en ineens voelt een warme, pijnlijke zwelling of je ontdekt een open plek met vieze geur. Grote kans dat het om een abces gaat, vaak na een vechtpartij met een andere kat. Dat is schrikken, maar met de juiste stappen kun je veel doen om het schoon en comfortabel te houden. In dit artikel leg ik uit wat een abces precies is, wanneer je het zelf veilig kunt schoonmaken, hoe je dat stap voor stap doet en wanneer je juist meteen naar de dierenarts moet. Zo weet je precies wat verstandig is voor jouw kat.
Een abces is een met pus gevulde holte die ontstaat door een lokale ontsteking. Bij katten is dit vaak het gevolg van een bijt of krabwond tijdens een ruzie met een soortgenoot. Bacteriën komen via de huid naar binnen, waarna de wond snel sluit met een korst. De bacteriën blijven echter opgesloten, het immuunsysteem reageert en er vormt zich pus. De druk onder de huid neemt toe en dat voelt als een warme, pijnlijke bult. Breekt de huid open, dan kan het abces gaan draineren en zie je groengeel stinkend vocht.
Vechtabcessen zie ik vooral op kop, wangen, nek, schouders en bij de staartbasis. Het gebit van een kat brengt vaak diepe, smalle bijtwonden toe. Anaerobe bacteriën voelen zich daar thuis en kunnen snel voor een forse ontsteking zorgen. Soms lijkt de wond aan de buitenkant klein of al genezen, terwijl eronder al een abces rijpt.
Let op een warm en pijnlijk gezwel, een vieze geur, haren die op één plek uit elkaar staan, een korstje met vocht eronder, kreupelheid als het op een poot zit en algemeen ziek zijn zoals sloom, minder eten of koorts. Gaat de zwelling open, dan zie je pus of bloedig vocht. Rond de kop kunnen katten kwijlen of moeilijk eten door pijn.
Een belangrijk onderscheid: een abces dat nog dicht is laat je niet zelf openen. Dat is pijnlijk en kan de ontsteking verergeren. Is het abces spontaan opengegaan en loopt er pus uit, dan kun je meestal wel voorzichtig reinigen om de afvoer gaande te houden totdat je bij de dierenarts bent of terwijl je de nazorg doet. Kies voor milde, bewezen veilige middelen zoals lauwe fysiologische zoutoplossing. Vermijd agressieve middelen zoals alcohol of geconcentreerd jodium en knijp nooit om pus eruit te persen.
Vergelijkbare huidverzorgingstips vind je ook bij aandoeningen als kattenacne. Lees meer in kattenacne schoonmaken.
Zelf openprikken van een gesloten bult is risicovol en pijnlijk. Knijpen verhoogt de druk en kan bacteriën dieper duwen. Alcohol, waterstofperoxide of sterk jodium irriteren en vertragen genezing. Zalven of crèmes die de opening afsluiten belemmeren drainage. Gebruik geen overgebleven antibiotica van eerdere kuren. Bel altijd je dierenarts bij twijfel.
Zoek dezelfde dag hulp als je kat sloom is, koorts lijkt te hebben, niet wil eten, veel pijn heeft of als het abces bij oog, bek, staartbasis, lies of anus zit. Ga ook als de zwelling ondanks reinigen blijft toenemen, de pus erg stinkend blijft, er zwarte huidranden ontstaan of je kat een chronische aandoening heeft zoals diabetes. Een gesloten abces dat pijnlijk is laat je beoordelen, net als een open abces dat niet binnen 24 tot 48 uur duidelijk verbetert.
De dierenarts onderzoekt je kat, bevestigt de diagnose en opent en spoelt de abcesholte onder goede verdoving of sedatie. Soms wordt er een drain geplaatst of blijft een kleine opening bewust open zodat de afvoer kan doorgaan. Dat voorkomt dat de wond te snel sluit en de ontsteking terugkomt. Vaak volgt pijnstilling en soms antibiotica op basis van het klinisch beeld of kweek. Je krijgt instructies voor thuis spoelen en een controleafspraak.
Thuis herhaal je het zachte spoelen en de warme kompressen volgens het advies van je dierenarts. Houd de omgeving schoon en droog. Beperk likken en krabben met een kraag. Let op eetlust, gedrag en geur. Bij abcessen aan de kop kan zacht voer tijdelijk prettiger zijn. Meestal zie je binnen enkele dagen duidelijke verbetering en sluiten goed gedraineerde wonden binnen een tot twee weken, afhankelijk van de grootte.
Voorkom vechtpartijen door je kat vooral in de schemering binnen te houden, laat je kat castreren of steriliseren en controleer de vacht na een vermoed gevecht op kleine bijtwondjes. Reinig verse wondjes mild met zoutoplossing en observeer de plek enkele dagen. Regelmatige gezondheidschecks helpen problemen sneller op te sporen. Heb je ook een hond en zoek je vergelijkbare tips, kijk dan bij abces hond schoonmaken.
Ik heb meerdere katten met vechtabcessen begeleid, waaronder mijn eigen kat die eens met een pijnlijke wang thuis kwam. Het verschil maken vaak kleine dingen: consequent lauw spoelen, warmte toepassen, likken voorkomen en niet te vroeg tevreden zijn als het er aan de buitenkant beter uitziet. Die combinatie verkortte telkens merkbaar het herstel, mits we ook op tijd naar de dierenarts gingen wanneer de signalen daar aanleiding toe gaven.
Een kattenabces is vervelend, maar met snelle herkenning, zorgvuldig schoonmaken van een open abces en tijdige dierenartszorg herstelt de meeste katten vlot. Spoel mild, bevorder de drainage en grijp in bij alarmsignalen zoals koorts, aanhoudende zwelling of toenemende pijn. Twijfel je of is het abces nog gesloten, neem dan altijd contact op met je dierenarts. Zo geef je je kat de beste kans op een snelle, comfortabele genezing.
Je voelt vaak een warme, pijnlijke bult die snel is ontstaan. De haren staan op die plek soms uit elkaar. Als het abces openbreekt, komt er groengele, sterk ruikende pus uit. Je kat kan sloom zijn, minder eten en zich terugtrekken. Bij een abces op een poot kan hij mank lopen of het pootje ontzien.
Nee. Een gesloten abces zelf openen is pijnlijk en kan de ontsteking verergeren. Laat dit altijd door een dierenarts doen. Is het abces spontaan opengegaan, dan kun je het abces bij je kat wel voorzichtig schoonmaken met lauwe zoutoplossing en warme kompressen, terwijl je goed observeert en zo nodig naar de dierenarts gaat.
Spoel één tot twee keer per dag zachtjes met lauwe fysiologische zoutoplossing. Dep de omgeving droog en breng enkele minuten een warm kompres aan om de afvoer te bevorderen. Voorkom likken met een kraag. Vermijd alcohol, waterstofperoxide en sterke jodiumoplossingen. Knijp niet in de wond en forceer korstjes niet.
Als de wond goed kan draineren en je consequent schoonmaakt, zie je vaak binnen enkele dagen verbetering. De totale genezing duurt gemiddeld één tot twee weken, afhankelijk van de grootte en locatie. Blijft de zwelling aanwezig, ruikt het sterk of lijkt je kat ziek, neem dan eerder contact op met de dierenarts.
Een abces zelf is niet direct besmettelijk zoals een virus, maar de pus bevat bacteriën. Hanteer daarom goede hygiëne, draag eventueel handschoenen en laat andere huisdieren niet aan de wond likken. Was je handen na verzorging. Bij kwetsbare personen of aanhoudende klachten raadpleeg je je arts en de dierenarts.