Je kijkt naar je favoriete acryl schilderij en ziet een waas van stof of een paar vingerafdrukken. Logisch dat je het wilt opfrissen, maar hoe doe je dat zonder de verflaag te beschadigen. In dit artikel neem ik je stap voor stap mee. Je ontdekt wat je zelf veilig kunt doen, wat je beter laat aan een restaurator, welke middelen je beslist moet vermijden en hoe je jouw schilderij langer mooi houdt. Vriendelijk, praktisch en gebaseerd op ervaring uit het atelier.
Acrylverf is een watergedragen kunststofemulsie die na droging een relatief zachte, soms licht kleverige film vormt. Dat betekent dat stof en vet zich sneller hechten dan bij veel olieverfschilderijen. Bovendien kan een acrylverflaag poreuzer zijn, waardoor vuil zich aan het oppervlak vastzet. Is er vernis aangebracht, dan bepaalt juist die laag wat wel of niet haalbaar is bij reiniging. Zonder kwaliteitscontrole is het risicovol om met vocht of schoonmaakmiddelen te werken.
Stof wegnemen is het enige dat je doorgaans zelf kunt doen. Neem de tijd en werk gecontroleerd.
In het atelier kom ik vaak acrylwerken tegen met glanzende, licht plakkerige zones. Een extreem zachte geitenharen borstel en geduld geven dan het beste resultaat. Een enkele keer liet een test met gedestilleerd water een doffe veeg achter. Sindsdien adviseer ik particulieren om droog te reinigen en vocht te vermijden.
Vermijd azijn, Dasty, groene zeep, afwasmiddel, alcohol, ammonia, terpentine en andere oplosmiddelen. Gebruik ook geen huis-tuin-en-keuken hacks zoals aardappel, ui, broodkruimels, melk, scheerschuim of tandpasta. Zulke middelen kunnen direct of na verloop van tijd chemisch reageren, glansverschillen veroorzaken of schimmelgroei stimuleren. Zelfs met gedestilleerd water kun je matte strepen creëren of een vernis aantasten. Laat natte methoden over aan een restaurator.
Nicotine en roet vormen een plakkerige film die je niet veilig met water of zeep verwijdert. Probeer niet zelf te ontvetten. Een erkend restaurator kan na onderzoek met geschikte gels of oplosmiddelen werken, afgestemd op jouw verf- en vernislaag. Reken afhankelijk van formaat, conditie en vervuiling op een bedrag dat kan variëren van enkele honderden euro’s tot hoger, maar je behoudt wel de kwaliteit van het werk.
Veel moderne acrylschilderijen zijn afgewerkt met een verwijderbare vernis. Die laag beschermt tegen UV en vuil, maar kan ook gevoelig zijn voor vocht en schoonmaakmiddelen. Het veilig verwijderen of reinigen van vernis vraagt kennis van oplosmiddelgevoeligheid en testjes op micro niveau. Doe dit niet zelf, om glansverschillen en blooming te voorkomen.
Hang liever niet boven een radiator of in volle zon. Beperk grote schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid en streef naar een stabiel, droog binnenklimaat. Rook niet in dezelfde ruimte om nicotineaanslag te voorkomen. Overweeg een stofdichte achterplaat bij veel stof. Een lichte stofbeurt om de paar maanden is vaak genoeg. Raak de verflaag zo min mogelijk aan en til bij voorkeur aan de lijst.
Olieverf verhardt anders en reageert weer anders op vocht en oplosmiddelen dan acryl. De aanpak verschilt daarom wezenlijk. Lees ter vergelijking hoe je een olieverfschilderij veilig benadert in dit overzicht over zelf een olieverfschilderij schoonmaken. Zo begrijp je beter waarom je bij acryl droog en voorzichtig te werk gaat.
Ben je zelf schilder en wil je toekomstige reiniging makkelijker maken, werk dan schoon, kies voor een geschikte verwijderbare vernis en geef instructies mee aan de koper. En houd je materiaal in topconditie. Kijk bijvoorbeeld hoe je een acrylverf kwast schoonmaken het best aanpakt, zodat er geen ongewenst vet of was op het doek belandt.
Een acryl schilderij schoonmaken begint met kijken, niet met poetsen. Beperk je als particulier tot droog, zacht stof verwijderen op een stabiele ondergrond en laat vlekken, nicotine en vernisproblemen aan een restaurator over. Vermijd water, zeep en agressieve middelen. Met rustig onderhoud, een goede hangplek en professionele hulp waar nodig blijft je acrylwerk jarenlang fris en waardig.
Leg het werk plat, inspecteer zorgvuldig en verwijder alleen droog stof met een nieuwe pluisvrije doek of zeer zachte borstel. Werk met minimale druk in één richting en til de doek steeds op. Raak de verflaag zo min mogelijk aan en gebruik geen water of schoonmaakmiddelen. Zie je losse verf, stop en schakel een restaurator in.
Nee, niet doen. Zelfs gedestilleerd water of milde zeep kan glansverschillen veroorzaken, vernis aantasten of vuil dieper in de laag trekken. Een acryl schilderij schoonmaken doe je als particulier droog en voorzichtig. Natte methoden zijn voorbehouden aan een restaurator na onderzoek en testjes.
Probeer niet zelf te ontvetten. Nicotine vormt een kleverige film die je met huis-tuin-en-keukenmiddelen verplaatst of inwrijft. Laat een erkend restaurator beoordelen of de aanslag veilig kan worden verwijderd en met welke methode. Voorkom nieuwe aanslag door niet te roken in de ruimte en kies een stabiele, goed geventileerde hangplek.
Beperk reinigen tot een lichte stofbeurt eens per paar maanden, afhankelijk van de ruimte. Een acryl schilderij schoonmaken is vooral preventie. Hang uit de zon, vermijd warmtebronnen en houd het binnenklimaat stabiel. Intensieve schoonmaak of natte behandeling is zelden nodig en hoort bij voorkeur bij een specialist.
De prijs hangt af van formaat, conditie, vernis en vervuiling. Voor lichte oppervlaktevervuiling bij een klein werk kan het om enkele honderden euro’s gaan, terwijl zware aanslag of vernisbehandeling bij grotere werken aanzienlijk meer kost. Vraag altijd een offerte na inspectie, inclusief plan van aanpak en risicoanalyse.