Je ziet het pas wanneer het licht aan is: vette vingers, stofrandjes of wat ver freesspetters rond het stopcontact. Best ongemakkelijk, want elektriciteit en schoonmaken vragen om extra aandacht. In dit artikel laat ik je stap voor stap zien hoe je de afdekplaat van een stopcontact veilig schoonmaakt. Je leest wat je wel en niet moet doen, hoe je vergeelde afdekplaten opfrist en wanneer je beter een vakman inschakelt. Praktische tips uit de praktijk, zodat jij met een gerust hart aan de slag kunt.
Voor je ook maar een doek pakt: schakel de stroom uit op de groep waar je gaat werken. Controleer met een lamp of spanningszoeker dat het stopcontact echt spanningsloos is. Spuit nooit schoonmaakmiddel of water rechtstreeks op het stopcontact en steek geen natte doek of wattenstaafje in de openingen. Gebruik alleen licht vochtige doeken en werk met beleid. Een stoomreiniger is hier geen goed idee, want vocht kan diep doordringen en later kortsluiting geven.
Leg schroeven en onderdelen op een schaaltje, werk rustig en maak eventueel een foto van hoe de afdekplaat gemonteerd zat. Zo zet je alles straks moeiteloos weer in elkaar.
Is de afdekplaat vooral stoffig of een tikje vettig, dan volstaat een droge stofdoek of een licht vochtige microvezeldoek met een druppel afwasmiddel. Knijp de doek stevig uit zodat er geen druppels kunnen lopen. Neem alleen de buitenzijde en de randen af en vermijd de openingen van het stopcontact. In de keuken kan wat vet zich ophopen. Plan je meteen een grotere poetsbeurt, pak dan ook een vetbron aan voor blijvend resultaat, bijvoorbeeld je afzuigkap schoonmaken. Dat voorkomt dat de afdekplaten snel weer vettig worden.
Schakel de stroom uit. Draai de centrale schroef los en trek de afdekplaat voorzichtig van de muur. Blijf van het elektrische binnenwerk af. Leg alleen de kunststof afdekplaat op je werkblad.
Verfspetters verwijder je het liefst mechanisch met een kunststof schrapertje of je nagel. Restjes kun je heel spaarzaam behandelen met een doekje met een beetje terpentine of isopropylalcohol, maar test altijd eerst en blijf weg van bedrukte of gelakte logo’s. Wrijf na met een sopje en spoel opnieuw af.
Droog de afdekplaat direct af met een schone doek en laat hem vervolgens volledig nadrogen, bijvoorbeeld een uur op kamertemperatuur of op een lauwe radiator. Plaats de afdekplaat pas terug wanneer je zeker weet dat hij kurkdroog is. Schroef handvast aan, niet vastforceren. Zet daarna de groep weer aan en controleer of alles normaal werkt.
In mijn werk heb ik meer dan eens vocht achter een afdekplaat gezien, met als gevolg een aardlekschakelaar die eruit sprong. Daarom knijp ik doeken extreem goed uit en plan ik altijd extra droogtijd in. Een wattenstaafje is handig voor randjes, maar maak het hooguit licht vochtig. Gebruik geen agressieve oplosmiddelen zoals aceton, die kunnen kunststof dof of bros maken. Als de plaat verkleurd is door zonlicht kan je die met de genoemde methode opfrissen, maar soms is een nieuwe plaat sneller en netter. Werk je in de keuken en merk je nare geurtjes in de spoelbak, behandel dan meteen ook je afvoer schoonmaken voor een frisse omgeving.
Zitten er barsten in de afdekplaat, zie je verkleuringen rond het stopcontact die op hitte wijzen, ruik je een schroeilucht of zitten de contactbussen los, stop dan en bel een elektricien. Ook wanneer de bedrading zichtbaar los zit of de installatie ouder is en geen aardlekschakelaar heeft, is professionele hulp de veiligste keuze.
De afdekplaat van een stopcontact schoonmaken is eenvoudig en veilig wanneer je gestructureerd werkt. Stroom uit, de plaat demonteren, reinigen met een mild sopje, goed drogen en weer monteren. Voor vergeelde of zwaar vervuilde platen helpt baking soda en eventueel een verdunde bleekoplossing, mits je voorzichtig test. Twijfel je of zie je schade, kies dan voor vervangen of schakel een vakman in.
Ja, altijd de groep uitschakelen waarop het stopcontact is aangesloten en controleren of er geen spanning meer staat. Zo voorkom je schokken en kortsluiting. Gebruik een spanningszoeker of testlamp en werk pas daarna aan de afdekplaat. Schakel de stroom pas weer in wanneer alles volledig droog en correct gemonteerd is.
Verkleuring ontstaat vaak door uv licht en vlamvertragers in kunststof. Reinig eerst in warm sop met afwasmiddel en baking soda. Voor extra opfrissen kun je kort weken in een oplossing van 1 op 10 bleek en water. Spoel goed en droog volledig. Reageert het materiaal niet mooi, vervang de afdekplaat voor het beste resultaat.
Minimaal tot hij volledig kurkdroog aanvoelt. Na afdrogen met een doek laat ik de plaat minstens een uur nadrogen op kamertemperatuur of op een lauwe radiator. Vocht achter de plaat kan later problemen geven. Twijfel je, wacht dan langer. Pas monteren en inschakelen wanneer je zeker weet dat er geen restvocht is.
Voor lichte vervuiling kan dat, mits de doek slechts licht vochtig is en je de stroom hebt uitgeschakeld. Neem alleen de buitenzijde af en vermijd de openingen. Poets na met een droge doek zodat er geen vocht achterblijft. Voor vet of aanslag werken een microvezeldoek en een druppel afwasmiddel doorgaans beter.
Begin met voorzichtig krabben met een kunststof schraper of je nagel. Restjes kun je spaarzaam verwijderen met een doekje met terpentine of isopropylalcohol. Test altijd op een onopvallende plek en vermijd logo’s of laklagen. Maak tot slot schoon met sop en spoel af. Is de plaat beschadigd, vervang deze.