Merk je dat de afzuigkracht afneemt, dat er sneller condens op ramen staat of dat er een muffe geur in huis blijft hangen? Grote kans dat je afzuiginstallatie toe is aan een grondige schoonmaak. In dit artikel leg ik in begrijpelijke taal uit wat je zelf veilig kunt doen, wat je beter laat uitvoeren door een specialist en hoe vaak elk onderdeel onderhoud nodig heeft. Je krijgt een praktisch stappenplan, herkenbare signalen van vervuiling en mijn tips uit de praktijk om fouten te voorkomen, zodat je weer kunt rekenen op schone lucht en een stille, energiezuinige installatie.
Een schone afzuiginstallatie zorgt voor een gezond binnenklimaat, voorkomt vochtproblemen en beperkt schimmelgroei. Daarnaast verlaagt het de geluidsproductie, blijft de afzuigcapaciteit op peil en verbruikt de motor minder stroom. In woningen die ik onderhoud zie ik vaak dat periodiek reinigen direct merkbaar is aan frissere lucht en minder stofafzetting op meubels. Door op tijd te reinigen verleng je bovendien de levensduur van de installatie en verklein je de kans op storingen.
Ventilatieroosters aan de binnenzijde maak je minimaal eenmaal per jaar schoon. Plafondventielen in keuken, badkamer en toilet reinig je eveneens jaarlijks en plaats je exact in dezelfde stand terug. De ventilatiebox laat je bij voorkeur elke twee jaar controleren en reinigen door een vakman. Ventilatiekanalen hebben doorgaans eens per zes jaar een professionele reiniging nodig, afhankelijk van gebruik en mate van vervuiling. Heb je balansventilatie met warmteterugwinning dan reinig je de filters tussentijds en vervang je ze ten minste twee keer per jaar.
Je kunt de zichtbare en bereikbare delen prima zelf aanpakken. Denk aan het afnemen van ventilatieroosters, het reinigen van plafondventielen en het voorzichtig stofzuigen van het eerste stuk kanaal achter het ventiel. Bij een WTW systeem mag je de filters volgens de fabrikant reinigen of vervangen. Rondom de ventilatiebox kun je stof verwijderen en de behuizing afnemen. Open de unit niet als je twijfelt, want de waaier is zorgvuldig gebalanceerd en kan bij beschadiging meer geluid maken.
Reiniging van de ventilatiekanalen in de hele woning en het uit elkaar halen van de ventilatiebox zijn klussen voor een specialist. Hierbij worden de kanalen mechanisch of met lucht gereinigd en wordt de unit gecontroleerd, getest en opnieuw ingeregeld. Dit is belangrijk voor de juiste luchtverdeling per ruimte en voorkomt onbalans in de luchtstromen.
Werk rustig, gebruik geen agressieve middelen en forceer niets. Twijfel je, plan dan een onderhoudsbeurt in. In de keuken kan aanvullend onderhoud aan de kookafzuiging helpen. Lees bijvoorbeeld hoe je een afzuigkap schoonmaken aanpakt, of hoe je een luchtafvoer schoonmaken veilig uitvoert.
Merk je dat de installatie meer geluid maakt of dat de luchtstroom zwakker aanvoelt, dan is reiniging vaak nodig. Andere duidelijke signalen zijn sneller beslaande spiegels in de badkamer, aanhoudende geuren na het koken, meer stofneerslag in huis en zwarte aanslag rond ventielen. Soms zie je een stijging in energieverbruik doordat de motor harder moet werken. Wacht in zulke gevallen niet te lang, want vuil kan in lagers terechtkomen en slijtage veroorzaken.
Het juist terugplaatsen van ventielen is essentieel voor de balans tussen afvoer en toevoer. In de praktijk zie ik vaak dat ventielen zonder markering worden teruggezet en dat ruimtes daarna te veel of juist te weinig worden geventileerd. Markeer dus altijd de stand en controleer na onderhoud of de afzuiging per ruimte logisch aanvoelt. Bij grotere aanpassingen is een debietmeting en herinregelen door een specialist verstandig.
Een periodieke reiniging van kanalen en unit levert comfort en energiebesparing op en voorkomt onverwachte reparaties. Overweeg een onderhoudscontract wanneer je zekerheid en vaste inspectiemomenten prettig vindt. Is je ventilatiebox ouder dan vijftien jaar, lawaaiig of inefficiënt, dan is vervangen vaak slim. Moderne gelijkstroommotoren zijn zuiniger en stiller en verdienen zich in veel situaties binnen enkele jaren terug.
De meest gemaakte fout is ventielen schoonmaken zonder de originele instelling te markeren. Verder gaat het vaak mis met te nat reinigen waardoor stof zich hecht en lamellen plakkerig blijven. Gebruik liever lauw water met een mild middel en droog goed na. Trek geen kabels of roosters los met kracht. Tot slot, laat de installatie ook na het douchen en koken nog even doorlopen voor een droge, frisse woning.
Regelmatig je afzuiginstallatie schoonmaken is een kleine moeite met groot effect. Door roosters en ventielen jaarlijks te reinigen, filters op tijd te vervangen en eens per enkele jaren de kanalen en unit professioneel te laten aanpakken, hou je de luchtkwaliteit hoog, blijft het systeem stil en energiezuinig en verleng je de levensduur. Plan je volgende onderhoudsmoment vandaag nog in en geniet van merkbaar frissere lucht in huis.
Maak roosters en ventielen minimaal eenmaal per jaar schoon en plaats ze in dezelfde stand terug. Laat de ventilatiebox om de twee jaar controleren en reinigen. Voor kanalen volstaat doorgaans eens per zes jaar een professionele reiniging. Heb je WTW filters, reinig die tussentijds en vervang ze ten minste twee keer per jaar.
Zelf kun je roosters afnemen, ventielen reinigen en het eerste stuk kanaal voorzichtig stofzuigen. Filters van een WTW mag je volgens de handleiding reinigen of vervangen. Het openen van de ventilatiebox en het reinigen van alle kanalen in huis laat je beter aan een specialist over, inclusief testen en opnieuw inregelen.
Draai het ventiel rustig los en markeer vooraf de huidige stand aan de binnenzijde. Reinig met lauw sop en laat goed drogen. Zuig het eerste stuk kanaal voorzichtig uit en plaats het ventiel exact in dezelfde positie terug. Zo behoud je de juiste luchtverdeling per ruimte en voorkom je onbalans.
Ja, vervuiling verhoogt de weerstand in het systeem waardoor de motor harder werkt en meer geluid maakt. Vuil vangt bovendien geuren en vocht. Door ventielen, roosters en filters te reinigen en periodiek de kanalen en unit professioneel te laten schoonmaken, verdwijnen hinderlijke geuren en neemt het geluidsniveau merkbaar af.
Wordt de box na onderhoud nog steeds erg luidruchtig, is hij ouder dan vijftien jaar of verbruikt hij opvallend veel stroom, dan is vervanging vaak verstandiger. Moderne gelijkstroommotoren zijn zuiniger en stiller. Een nieuwe box in combinatie met schone kanalen en correct ingeregelde ventielen geeft de beste resultaten.