Je zet een kop koffie en merkt dat de smaak vlak is of zelfs wat zeperig. Op internet las je dat je een vaatwastablet kunt gebruiken om je koffiezetapparaat te reinigen. Klinkt handig, maar is het wel slim en veilig voor je machine en voor de smaak van je koffie. In dit artikel leg ik uit wat een vaatwastablet wel en niet doet in een koffiezetapparaat, wanneer je het verantwoord kunt gebruiken, en welke methoden ik in de praktijk aanraad voor echt goed ontkalken en reinigen. Zo maak je een keuze die werkt en je toestel heel houdt.
Een vaatwastablet is ontworpen om vet en eiwitten te bestrijden. Het is dus alkalisch van aard en breekt koffievetten en bruine aanslag goed af. Kalkaanslag daarentegen is mineraal en los je juist op met een zuur. Dat is precies de reden dat vaatwastabletten niet ontkalken. Bovendien kunnen de krachtige stoffen in een tablet rubbers, pakkingen en bepaalde metalen aantasten, en ze laten snel een hardnekkige zeepgeur achter als je niet extreem goed nagespoeld hebt. Vanuit serviceervaring zie ik dat vooral het interne circuit en aluminium onderdelen risico lopen.
Gebruik een vaatwastablet uitsluitend buiten het hydraulische circuit. Denk aan de glazen of roestvrijstalen kan, het filterhuis, de druppelstop en eventueel het deksel van de thermos. Vul een teil met heet water, los een klein stukje van een tablet op en laat de onderdelen weken. Spoel daarna royaal met warm water tot er geen schuim of geur meer is. Dit werkt goed tegen aanslag en koffieresten.
Stop geen tablet of stukjes daarvan in het waterreservoir om het door de machine te laten lopen. Je ontkalkt er niet mee en je vergroot de kans op smaakverlies, verstoppingen en beschadiging van afdichtingen. Alleen als de fabrikant dit expliciet toestaat, volg je die instructies. In de praktijk is dat zelden het geval.
Voor kalkaanslag gebruik je een zuur product, zoals citroenzuur of een officiële ontkalker van de fabrikant. Lees altijd de handleiding voor jouw model. In grote lijnen werkt het zo:
Azijn wordt vaak genoemd, maar veel fabrikanten raden het af omdat het rubbers kan aantasten en een blijvende geur geeft. Kies daarom liever voor citroenzuur of het aanbevolen merkproduct.
Koffievet geeft een bittere bijsmaak. Reinig wekelijks de filterhouder, douchekop en kan met warm water en een klein beetje mild reinigingsmiddel. Voor espressomachines bestaan speciale reinigingstabletten voor de zetgroep en backflush. Gebruik producten die hiervoor bedoeld zijn, en niet de vaatwastablet van de keuken.
Ververs dagelijks het water, maak het reservoir eens per week schoon en laat het drogen met de deksel open. Ontkalk de machine afhankelijk van waterhardheid. Bij hard water eens per maand, bij zacht water om de paar maanden. Wil je een volledige handleiding per type toestel, bekijk dan ook deze gids over koffiezetapparaat schoonmaken.
De meest gemaakte fout is een vaatwastablet door het systeem laten lopen en daarna te weinig naspoelen. Het resultaat is een zeperige smaak die soms dagen blijft. In mijn werk heb ik vaak gezien dat een simpele citroenzuurbeurt dit snel oplost. Voor glazen kannen werkt een kort badje met een klein stukje tablet prima, maar ik test altijd of de geur weg is door de kan met kokend water te vullen en dat water te ruiken. Blijft er geur, dan nog een keer spoelen. Wil je de kan nog gerichter aanpakken, zie ook deze tips voor koffiepot schoonmaken.
Baking soda is handig tegen geurtjes maar lost geen kalkaanslag op. Citroenzuur of een fabrikantontkalker blijft de juiste keuze voor ontkalken. Gebruik gefilterd water of een waterontharder om kalk te beperken, zo hoef je minder vaak te ontkalken en blijft de smaak constanter. Zoek je juist andere slimme toepassingen voor hardnekkige keukenklussen, bekijk dan hoe je een aangebrande pan schoonmaken kunt aanpakken. Tot slot, ruikt je machine na een onderhoudsbeurt nog licht naar reiniger, laat dan een volle pot schoon water doorlopen en zet het apparaat even open om te drogen. De geur verdwijnt dan snel.
Een vaatwastablet kan bruine aanslag in losse onderdelen van je koffiezetapparaat verwijderen, maar het is niet geschikt om intern te ontkalken. Voor het binnenwerk kies je altijd een zuur middel zoals citroenzuur of de officiële ontkalker, en spoel je grondig na. Met een vaste onderhoudsroutine blijft de smaak van je koffie optimaal en gaat je apparaat langer mee, zonder onnodige risico’s.
Ik raad het niet aan. Een vaatwastablet is alkalisch en bedoeld voor vet en eiwit, niet voor kalkaanslag. In het interne circuit kan het afdichtingen en bepaalde metalen aantasten en een zeepgeur achterlaten. Gebruik een tablet alleen voor losse onderdelen en de kan, en spoel daarna zeer grondig.
Gebruik citroenzuur of een officiële ontkalker. Vul het reservoir met de voorgeschreven oplossing, laat het programma lopen en spoel daarna twee tot drie keer met schoon water. Citroenzuur werkt effectief tegen kalk en laat minder geur achter dan azijn. Volg altijd de instructies van de fabrikant.
Schrik niet en ga uitgebreid spoelen. Laat meerdere volle reservoirs met schoon water doorlopen tot er geen schuim, geur of smaak meer is. Zet het apparaat daarna open om te drogen. Proef het eerste kopje en herhaal het spoelen als je nog iets van geur of zeperigheid merkt.
Dat hangt af van de waterhardheid en het gebruik. Bij hard water ontkalk je ongeveer eens per maand. Bij middelhard water om de zes tot acht weken. Bij zacht water elke twee tot drie maanden. Sommige machines hebben een indicator of programma dat aangeeft wanneer het tijd is.
Alleen voor losse onderdelen zoals portafilter en filterbakjes die je apart laat weken. Voor de zetgroep en backflush gebruik je speciale espressoreinigers die hiervoor zijn gemaakt. Laat geen vaatwastablet door het interne systeem of de boiler lopen. Dat voorkomt schade en smaakproblemen.