Hoor je gekraak, tikjes of een dof geluid wanneer je je favoriete plaat opzet? Grote kans dat je LP een laagje stof, vet of oude resten in de groeven heeft. In dit artikel laat ik je zien hoe je veilig en betaalbaar je LP schoonmaken kunt aanpakken. Je leest precies welke materialen werken, welke apparaten zinvol zijn, en wat je beter vermijdt. Ik deel ook persoonlijke tips uit jarenlange ervaring met het reinigen van vinyl, zodat jij weer ruisloos en met meer detail naar je platen kunt luisteren.
Vuil en statische lading veroorzaken ruis, gekraak en extra slijtage aan naald en groeven. Een schone plaat klinkt niet alleen beter, maar gaat ook langer mee. Bovendien voorkom je dat vuil zich ophoopt op je naald, wat het afspelen steeds verder verslechtert. Uit mijn ervaring levert een rustige, systematische aanpak het beste en meest duurzame resultaat op.
Pak een LP vast aan de randen en het label. Raak de groeven niet aan met je vingers. Berg platen op in schone antistatische binnenhoezen en houd de platenkast stofvrij. Gebruik voor elk draaibeurt een antistatische koolstofborstel om los stof te verwijderen met de groefrichting mee. Controleer ook je naald regelmatig. Een versleten of vervuilde naald beschadigt jouw LP en geeft een korrelig geluid. Reinig de naald met een speciale naaldborstel of gel, altijd van achter naar voren, niet zijwaarts.
Dit is de meest veilige en betaalbare methode om je LP schoon te maken. Je hebt weinig nodig en het risico op schade is klein wanneer je rustig te werk gaat.
Gedestilleerd of gedemineraliseerd water, een paar druppels mild afwasmiddel zonder parfum, een schone microvezeldoek of velours pad, een koolstofborstel en een zachte ondergrond. In mijn collectie gebruik ik vrijwel altijd gedestilleerd water, omdat kraanwater kalk en mineralen kan achterlaten.
Verwijder los stof
Ga met een droge koolstofborstel voorzichtig over de draaiende plaat, met de groeven mee. Druk niet hard, anders duw je vuil dieper in de groef.
Maak een milde oplossing
Meng gedestilleerd water met enkele druppels mild afwasmiddel in een schone kom. Lauw water helpt het sop goed te verdelen. Gebruik weinig zeep, residu wil je voorkomen.
Reinig de groeven
Leg de LP op een schone doek. Maak je microvezeldoek licht vochtig. Werk met vlakke vingers zodat je nagels de plaat niet raken. Reinig rustig met de groefrichting mee over het volledige oppervlak. Raak het label niet aan.
Eventueel naspoelen
Heb je iets te veel sop gebruikt, neem de groeven dan af met alleen gedestilleerd water op een schone doek. Gebruik zo min mogelijk vocht en houd het label droog.
Drogen en opbergen
Zet de LP rechtop in een rek en laat volledig aan de lucht drogen. Vermijd warmtebronnen. Berg daarna op in een schone antistatische binnenhoes.
Bij zwaar vervuilde platen kun je de reiniging herhalen. Neem de tijd. Snel boenen werkt averechts en kan microkrassen veroorzaken.
Voor een kleine beurs werkt handmatig reinigen uitstekend. Een goede microvezeldoek, koolstofborstel en gedestilleerd water brengen je al ver. Wil je seriematig schoonmaken, dan is een badsysteem zoals Spin Clean of Disco Antistat een slimme tussenstap. Ze reinigen beide kanten tegelijk en houden vuil achter in het bad. Voor de veeleisende verzamelaar zijn vacuümmachines zoals Okki Nokki interessant. Ze zuigen vloeistof en losgekomen vuil meteen weg zodat er minder residu achterblijft. Ultrasoon reinigen is topklasse en vooral nuttig bij sterk vervuilde platen, maar de investering is aanzienlijk. In mijn praktijk is handmatig reinigen prima voor het grootste deel van de collectie, met een machine als upgrade wanneer je veel platen in één keer wilt doen.
Vermijd agressieve oplosmiddelen zoals aceton en producten met parfum of kleurstoffen. Gebruik geen keukenpapier of pluizende doeken, die laten resten achter. Te warm water kan het vinyl doen vervormen. In gebieden met hard water levert kraanwater kalkvlekken op, gebruik daarom liever gedestilleerd water. Alcohol kun je alleen in lage concentratie gemengd met water gebruiken en nooit puur. De beruchte houtlijm truc is een noodgreep voor probleemplaten en niets voor waardevolle exemplaren.
Een schone plaat vraagt om een schone naald. Maak de stylus regelmatig stofvrij met een speciale borstel of gel en vervang tijdig bij slijtage. Controleer ook de naalddruk en antiskating volgens de specificaties van de fabrikant. Een correcte afstelling voorkomt ongelijkmatige slijtage en verhoogt het luisterplezier. Werk je ook met optische media, bekijk dan onze praktische gids voor cd schoonmaken voor krasvrij en streeploos resultaat.
LP schoonmaken hoeft niet kostbaar of ingewikkeld te zijn. Met gedestilleerd water, een drupje mild afwasmiddel, een schone doek en een koolstofborstel krijg je de meeste platen stil en sprankelend. Behandel je vinyl zorgvuldig, houd de naald schoon en kies pas voor machines wanneer je veel platen wilt aanpakken. Zo geniet je langer van een stille achtergrond en maximaal detail in je muziek.
Voor het veilig LP schoonmaken gebruik je gedestilleerd water met een paar druppels mild afwasmiddel zonder parfum. Breng het spaarzaam aan met een schone microvezeldoek en werk met de groeven mee. Naspoelen met gedestilleerd water is alleen nodig wanneer je te veel sop hebt gebruikt of als er zichtbaar residu achterblijft.
Je kunt in beperkte mate isopropylalcohol gebruiken, verdund in gedestilleerd water tot ongeveer vijf tot tien procent. Puur aanbrengen is af te raden, net als producten met toevoegingen. Test bij twijfel op een goedkope plaat. Voor normaal LP schoonmaken is een milde zeepoplossing meestal voldoende en veiliger.
Zet de plaat rechtop in een rek en laat aan de lucht drogen tot de groeven volledig droog zijn. Gebruik geen föhn of verwarming, warmte kan vinyl vervormen. Wrijf niet droog met papier of ruwe doeken, dat veroorzaakt krassen. Na het drogen direct in een schone antistatische binnenhoes plaatsen.
Voor elk draaibeurt even afnemen met een koolstofborstel is een goede gewoonte. Nat reinigen doe je alleen wanneer je ruis, plopjes of zichtbaar vuil ziet. Bij normaal gebruik is een grondige wasbeurt om de paar maanden voldoende. Correct hanteren en schone hoezen beperken de noodzaak.
Handmatig reinigen is voordelig, veilig en effectief voor losse platen. Badsystemen zoals Spin Clean zijn handig voor series en halen veel vuil uit de groeven. Vacuümmachines geven een droger en residuvrij resultaat en zijn ideaal voor grote collecties. De keuze hangt af van budget, volume en gewenste snelheid.