Poets je trouw twee keer per dag en toch zegt de tandarts dat er nog tandplak zit tussen je kiezen of bij je tandvleesrand? Je bent niet de enige. Tand schoonmaken is meer dan alleen een snelle poetsbeurt. In dit artikel leg ik uit wat echt werkt voor een schoon en gezond gebit. Je leest welke borstel en tandpasta je kiest, hoe je de juiste techniek toepast, hoe je tussen de tanden reinigt en hoe je een vaste routine opbouwt die vol te houden is.
Tandplak is een zachte, kleverige laag van bacteriën die zich voortdurend vormt op tanden en kiezen. Laat je deze laag zitten, dan kan het verharden tot tandsteen en dat vergroot de kans op gaatjes, gevoelig tandvlees en een slechte adem. Door dagelijks zorgvuldig tand schoonmaken verwijder je plak voordat het problemen veroorzaakt. Vooral de overgang van tand naar tandvlees en de nauwe ruimtes tussen tanden verdienen aandacht, omdat daar het snelst ontstekingen ontstaan.
Uit mijn ervaring in de stoel zie ik dat de meeste mensen met een elektrische tandenborstel gemakkelijker een schoner resultaat halen. Roterende borstels reinigen tand voor tand terwijl sonische borstels met hoge frequentie trillen en de plak langs de tandvleesrand goed losmaken. Vind je het geluid of het gevoel onprettig, dan kun je met een zachte handtandenborstel ook uitstekend schoonmaken, mits je techniek klopt.
Vergeet niet je borstelkop om de drie maanden te vervangen of eerder als de haartjes uitwaaieren. Een vers borsteltje poetst preciezer en is hygiënischer. Reinig je borstelkop regelmatig en laat hem drogen in open lucht. Wil je weten hoe je een elektrische borstel zelf schoon houdt, bekijk dan dit praktische stappenplan voor elektrische tandenborstel schoonmaken.
Kies een tandpasta met voldoende fluoride, meestal 1400 tot 1500 ppm. Het merk is minder belangrijk dan de fluoride-inhoud. Heb je gevoelige tanden, kies dan een variant voor gevoeligheid. Bij snel gaatjesrisico kan een sterkere fluoridepasta op recept nodig zijn, maar gebruik die alleen na advies van je tandarts of mondhygiënist. Volwassenen gebruiken bij voorkeur geen peuterpasta omdat daar te weinig fluoride in zit.
Zet de borstel onder een hoek van ongeveer 45 graden op de overgang van tand naar tandvlees. Maak kleine, rustige bewegingen en werk in een vaste volgorde zodat je niets overslaat. Neem buitenkanten, binnenkanten en kauwvlakken mee en blijf overal even lang. Twee minuten is de norm, twee keer per dag.
Plaats de kleine ronde kop op de tand of kies en laat de borstel het werk doen. Houd de kop kort stil op elk vlak en glijd langzaam langs de tandvleesrand naar het volgende element. Druk licht, zodat de haren kunnen reiken waar de plak zit, zonder het tandvlees te beschadigen.
Poets bij voorkeur voor het ontbijt. Na zuur eten of drinken, zoals citrus of frisdrank, is het glazuur tijdelijk zachter. Wacht dan minstens 30 minuten om het glazuur te beschermen. Spoel desnoods met water of kauw suikervrije kauwgom om de zuurgraad te neutraliseren totdat je kunt poetsen.
Met alleen poetsen mis je de plekken tussen je tanden en kiezen. Juist daar ontstaat tandvleesontsteking. Dagelijks interdentaal reinigen is daarom een vaste stap in tand schoonmaken.
Ragers zijn voor de meeste mensen het effectiefst. Kies de juiste maat zodat het borsteltje de ruimte vult zonder te klemmen. Beweeg rustig heen en weer en werk element voor element. Vraag je mondhygiënist om de maten voor de verschillende ruimtes in je gebit. Een tip uit de praktijk: geen tandpasta op je rager gebruiken, dat kan onnodige slijtage geven op contactpuntjes.
Rubberen picks zijn zacht voor het tandvlees en handig als ragers onprettig voelen. Houten tandenstokers plaats je met de platte kant op het tandvlees en stook je rustig door de ruimte. Maak stokers vooraf licht vochtig, dan werken ze soepeler. Herhaal elke ruimte meerdere keren voor een schoon resultaat.
Floss is geschikt bij zeer nauwe ruimtes waar zelfs de kleinste rager niet past. Sla de draad om de tand in een C vorm en reinig ook iets onder de tandvleesrand. Bij bruggen of beugels zijn superfloss of threaders praktisch. Een monddouche kan een fijne aanvulling zijn, vooral bij beugels of implantaten, maar vervangt het mechanisch reinigen niet.
Op de tong hopen bacteriën zich op die een slechte adem kunnen geven. Reinig de tong zachtjes met een tongschraper of de achterkant van je borstel. Besteed ook extra aandacht aan de achterste kiezen, die vaak als eerste worden overgeslagen.
Hier is maatwerk nodig. Vaak is een combinatie van ragers, superfloss en een monddouche ideaal. Laat je instructie geven zodat je precies weet welke volgorde en maat je gebruikt. Draag je een prothese of gedeeltelijke prothese, lees dan de tips voor kunstgebit schoonmaken voor een frisse mond en gezond tandvlees onder de prothese.
Droge mond geeft meer kans op plak. Drink voldoende water, beperk zoete snacks en zure drankmomenten. Een fluoridehoudend mondspoelmiddel kan nuttig zijn bij verhoogd risico, maar gebruik het op een ander moment dan vlak na het poetsen zodat je de fluoride uit de tandpasta niet wegspoelt. Spuug na het poetsen uit en spoel niet nadrukkelijk na.
Te hard poetsen met een harde borstel kan het tandvlees terugduwen en het glazuur dunner maken. Kies een zachte borstel en lichte druk. Onregelmatig ragen levert ook half werk op, terwijl dagelijks kort reinigen juist de meeste winst geeft. Een andere fout is de borstel te lang gebruiken. Vervang tijdig voor een constant resultaat.
Wie overstapt op een vaste combinatie van goed poetsen en dagelijks interdentaal reinigen merkt binnen twee tot drie weken al minder bloedend tandvlees en een frissere mond. Het geheim is niet harder, maar slimmer schoonmaken met de juiste maat rager en een rustige techniek. Een korte controle van je routine tijdens een periodieke afspraak voorkomt dat kleine foutjes insluipen.
Tand schoonmaken draait om een simpele formule die werkt: kies een goede borstel en fluoridepasta, poets met techniek in een vaste volgorde en reinig dagelijks tussen je tanden met het juiste hulpmiddel. Kleine, consequente stappen leveren het grootste resultaat op. Met deze aanpak houd je je tandvlees gezond, voorkom je gaatjes en blijft je mond langdurig fris. Lukt het niet zoals je wilt, vraag dan persoonlijk advies bij je tandarts of mondhygiënist.
Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridepasta en reinig één keer per dag tussen de tanden met ragers, picks, stokers of floss. Deze combinatie pakt zowel de grote vlakken als de nauwe ruimtes aan. Door tand schoonmaken zo in te bouwen, verlaag je het risico op gaatjes en tandvleesontsteking aanzienlijk.
Elektrische borstels geven de meeste mensen een voorspelbaar schoner resultaat, vooral langs de tandvleesrand. Met een zachte handborstel kun je ook prima tand schoonmaken, maar je techniek en volgorde moeten dan echt kloppen. Kies wat bij je past en vervang elke drie maanden de borstelkop of handborstel.
Ragers werken voor de meeste monden het best, mits je de juiste maat gebruikt. Floss is handig bij zeer nauwe contacten waar ragers niet passen. Rubberen picks zijn comfortabel als je tandvlees gevoelig is. Het belangrijkste is dagelijks gebruik met rustige bewegingen en een hulpmiddel dat goed past bij jouw gebit.
Licht bloedend tandvlees wijst vaak op ontsteking door tandplak. Stop niet, maar ga juist dagelijks voorzichtig door met ragen of picks en verbeter je poetstechniek. Binnen een tot twee weken neemt het bloeden meestal af. Blijft het aanhouden, laat je dan beoordelen door een mondhygiënist voor maatwerkadvies.
Idealiter poets je voor het ontbijt. Na zuur eten of drinken is je glazuur tijdelijk kwetsbaarder. Wil je toch na het ontbijt tand schoonmaken, wacht dan minstens dertig minuten. Spoel in de tussentijd met water of gebruik suikervrije kauwgom zodat de zuurgraad herstelt voordat je gaat poetsen.